ashkanph 's review for:

5.0

داستان درباره یک دنیای دوبعدی است که طبیعتا در آن ارتفاع و حجم وجود ندارد و ساکنان آن، اشکالی هندسی چون خط، مثلت، مربع و غیره هستند. کتاب از دو بخش تشکیل شده و در هر بخش، یک مربع راوی داستان است.

او در بخش اول کتاب به احوالات این دنیای دو بعدی و ساکنان آن می‌پردازد؛ این دنیا دارای جامعه‌ای است که اشراف در آن قدرت را در دست دارند و ظاهر، حرف اول و آخر را در رسیدن به مدارج بالای اشرافی می‌زند. در این جامعه، صرف نظر از طبقه اجتماعی، زنان همیشه خط هستند و کم‌ارزش‌ترین افراد. پس از آنان، مردانی که مثلث‌های متساوی‌الساقین هستند کم‌اعتبارترین افرادند و هرچه زاویه حاده‌شان کوچکتر باشد کم‌ارز‌ش‌ترند؛ اما با ازدواج با زنان دارای شجره‌نامه مناسب، مردان نسل بعدی زاویه‌شان بهبود می‌یابد تا اینکه پس از ده‌ها یا شاید صدها نسل، سرانجام مثلث متساوی‌الاضلاع شوند که نسل بعدی آن هم یک مربع خواهد شد و از آن پس هر نسلی که می‌گذرد یک ضلعش بیشتر می‌شود (پنج‌ضلعی، شش‌ضلعی و غیره). دایره‌ها بالاترین طبقات اشرافند و رهبران و کاهنان جامعه از این طبقه هستند.

در بخش دوم کتاب، مربع از شرح بازدیدش از سرزمین لاین‌لند (سرزمین خط‌ها) که ساکنانش تنها خط و نقطه بودند و نیز دیدار از سرزمین اسپیس‌لند (سرزمین سه‌بعدی) می‌گوید و اینکه چگونه به ناگهان تمام جهان‌بینی و درکش از جهان هستی عوض شده و به عمق ناآگاهی‌اش پی می‌برد.

نویسنده این کتاب، ادوین ابوت، در بیش از صدوسی سال پیش با استفاده از مفاهیم پایه ریاضی و هندسه، روایت دلنشین و در عین حال تکان‌دهنده‌ای ساخته که نادانی ما از جهان فعلی‌مان را به خوبی نشان داده و با روشی مبتکرانه پرسش‌هایی بنیادین را در ذهن خواننده ایجاد می‌کند. همچنین طعنه‌هایش به قوانین و شرایط ناعادلانه روزگار خودش و اشراف آن دوران (که حتی امروزه هم مصداق دارند) را به زیبایی بیان کرده‌است. برگردان فارسی این کتاب از منوچهر انور با نام پَختِستان بدست نشر کارنامه چاپ شده است؛ واژه پختستان به معنی سرزمین مسطح است.